Tản văn Tặng quà Tết

 

Tản văn Huỳnh Văn
 


tặng quà Tết


 

 

 

Tặng quà Tết đi Tết chúc Tết chắc đã có từ xưa vì trong dân gian đã sớm có câu truyền miệng: "Mồng một  tết cha mồng hai tết mẹ mồng ba tết thầy" (Tục ngữ).

Khi trong các làng quê người ta thấy mai vàng cúc tím sen hồng nở rực rỡ và cảnh chuẩn bị đón Xuân cũng xem chừng đã rộ lên thì đồng thời cũng thấy rộ lên việc đi Tết tặng quà Tết.
 
 

Tặng quà Tết hồi xưa quá đơn giản trong làng trong nhà có món gì hay hay dùng hợp với phong vị trong mấy ngày Tết thì có thể làm quà Tết được: Cân thịt nạc con gà mái tơ giạ lúa nếp thơm đậu đỗ vài ràng bánh tráng... Nếu có phải đi mua thì cũng mua trong chợ quê thôi: vài gói trà Tàu hoặc cặp rượu khằn Mai Quế Lộ chục bao thuốc lá hiệu Nam Dương... Không hề có quà là rượu ngoại (kể từ thời Tây sang) phong bao đựng tiền Đông Dương có đề chữ PAR AVION.

Khi biếu tặng quà người ta thường lấy tấm lòng chân thành quý trọng làm chính lễ vật chỉ là phụ làm cớ để nói lên tấm lòng. Người ở phận dưới mang quà đến nhà người trên thì nói là "đi Tết" cho nó trọng vọng đúng lễ nghĩa chứ không dám nói là tặng quà. Ngày trước Tết ta thường gặp trên đường làng những cặp cô dâu - chú rể mới cưới... chở lồng gà trà rượu đi Tết mai dong cha mẹ vợ; anh tá điền quảy giạ nếp sang biếu ông chủ điền; ông chủ tân gia cầm chai rượu quà sang tết nhà ông bầu thợ mộc thợ mái vừa mới cất nhà cho mình... Cũng trên các nẻo đường quê dịp giáp Tết người ta dễ gặp những chiếc xe ngựa chở lính và hàng chạy tung bụi mù. Đó là những chiếc xe quan Tri huyện phái đi đốc thúc việc quan trước Tết và nhân tiện chở quà do thuộc cấp cai quản các làng tổng đi tết quan trên. Cái đó dân gian gọi là lộc quan mà quan thì cũng không ít ông thật tình tin thế! Dù sao hình như cũng có chỗ bất ổn có chuyện không minh bạch ở đây (như cách nói thời sự hiện nay)!

Mấy ngày Tết là trọng đại cho nên tập tục và lễ giáo đã dành cho "Mồng một tết cha mồng hai tết mẹ mồng ba tết thầy". Con cháu thường tặng quà Tết cho ông bà cha mẹ những bộ quần áo lụa mới may quả bánh chai rượu tân Xuân để làm nghi thức mừng tuổi và chúc thọ. Ông bà cha mẹ không quên nhét vào túi lũ cháu con lít nhít phong bao đựng đồng tiền mừng tuổi mà thời nay người ta gọi là tiền lì xì cho nó có vẻ tượng thanh tượng hình theo kiểu làm văn nghệ. Quà Tết của thầy học thường thì bao trà cân nếp hương cho hợp với cuộc sống thanh đạm của ông đồ nho...

Trong làng xã có người giàu người nghèo người lo được Tết người không tự lo được Tết. Cho nên mỗi Tết hương chức tổ chức tặng quà Tết cho người bị khó khăn. Quà này thì gạo cứu đói áo quần cứu rét vài ba món bánh trái ăn Tết...

Trong năm ngoài Tết Nguyên đán còn có Tết Đoan ngọ -  mồng năm tháng năm Tết Trung thu - Rằm tháng tám...cũng là dịp cho người ta tặng quà.

  

 Việc tặng quà nhân các ngày Tết có ý nghĩa nhân văn lắm. Trước hết nó giáo dục lòng biết ơn tình thơm thảo của người dưới dâng lên cho người trên người nhận ơn dành cho người ban giúp (dù cho người ban giúp có chủ tâm làm ơn há dễ mong người đền ơn). Trong điều kiện hồi xưa (cuộc sống vẫn diễn ra sau lũy tre làng) cho nên việc đi Tết tặng quà Tết thường cũng chỉ diễn ra trong làng xã và như thế nó làm ấm áp thêm tình làng nghĩa xóm sâu đậm thêm nghĩa tương thân tương trợ trong truyền thống đạo lý của dân tộc...

Không ai tặng quà mà không thưa nói lời chúc. Vẫn nghe người ta chúc nhau: Minh niên hạnh phúc / Tân xuân Phúc  - Lộc - Thọ / Tân xuân như ý / Xuân an lạc (trong giới Phật tử) ... Dẫu tin hay không tin hiệu quả của lời chúc Tết người ta thực tình thấy lòng sướng vui trước những lời chúc Tết tốt đẹp muốn cảm ơn người đã chúc mình nuôi cho mình một hy vọng có điều tốt đẹp sẽ đến với mình. Bởi thế nhiều người sành tâm lý hay lựa lời mà chúc chúc những gì người ta đang ham muốn. Tỉ như người đang làm quan thanh liêm thì chúc được còn làm công bộc cho dân được mãi dân thương dân mến  không chúc bỗng lộc cùng mũ cao áo dài; người nghĩa khí thì chúc trọng nghĩa khinh tài một tấc lòng son với đời...

Xem như vậy việc đi Tết tặng quà Tết là một nét văn hóa một nếp thuần phong mỹ tục. Xin đừng để bao giờ bị lạm dụng thành không hay.  

Trong xã hội ta hiện nay đã có nhiều người khá giả nhưng số người khó khăn vẫn còn nhiều hố chênh lệch giàu nghèo có khoảng cách rộng người bị thiên tai lũ lụt nạn nhân chất độc da cam - người khuyết tật rất đông. Từ nhiều năm nay mỗi Tết đến có các cuộc tặng quà tết cho người nghèo cho các đối tượng bị bất hạnh trong cuộc sống. Mong rằng Tết năm nay các cuộc tặng quà Tết sẽ nhiều hơn với sự tham gia của nhiều lực lượng xã hội và quà cứu trợ sẽ đến khắp các vùng bị thiên tai lũ lụt vừa qua đến mỗi hoàn cảnh khó khăn hoạn nạn mỗi cuộc đời bất hạnh. Làm được đến thế thì nhà gặp khó khăn được ăn Tết như mọi nhà các cụ già bị thiên tai được thấy cảnh xuân đất nước là tươi vui các em thơ bị lũ lụt được sống trở lại cái tuổi thơ hồn nhiên của mình được nắm tay nhau tung tăng trên những đường làng  rực rỡ ánh xuân.