Bút ký Tản mạn buổi Thu sang

    Bút ký Huỳnh Kim Bửu
 

Tản mạn buổi Thu sang
                                 

       Sáng nay mồng một tháng bảy Âm lịch cụ Thuộc ở tuổi ngoại cửu tuần dậy sớm pha ấm trà bưng ra hiên trước nhà rồi gọi ông con thất tuần tới bảo rằng:

      -Con uống trà với cha rồi chốc nữa đây hai cha con cùng xuống sân ươm cúc vì hôm nay đã là ngày Lập Thu. Năm nào cũng vậy hễ tới ngày này các nhà trồng hoa Xuân trong làng An Định đều "ra quân" ươm cúc để kịp mồng một tháng Tám thì "vô chậu" cây cúc con đặng Tết kịp nở hoa.


      -Năm nay cha định trồng bao nhiêu chậu cúc bán Tết (bốn chén trà rót sẵn đang tỏa hương thơm của loại trà lài) chứ năm ngoái 500 chậu cúc của nhà mình đưa ra chợ hoa mới 26 Tết đã bán hết sạch.

      -Thế thì năm nay cha con mình "chơi" gấp đôi 1000 chậu cúc Tần chấp nhận bán hoa phục vụ cho tới sau lễ giao thừa có nỗi khổ đó mà có mối lợi bù vào. Lúc ấy cha ở nhà cúng giao thừa mừng đón Chúa Xuân mừng tuổi ông bà và đợi con về. Ông cụ vuốt chòm râu bạc hì...hì...

        Đó là màn trình diễn của gia đình cụ Thuộc sáng sớm ngày trời đất sang Thu năm nay; mà nghe nói cảnh ấy vẫn diễn ra từ nhiều năm nay từ khi làng An Định được lên biển: "Làng nghề trồng hoa xuân An Định" trên cổng làng.  

        Mới hôm qua hôm kia cả thành phố biển này kêu lên vì cái nắng Hè gay gắt nay ngày Lập Thu ai nấy thở phào dễ chịu hẳn đi vì thời tiết đổi thay: Sáng mặt đất không còn nắng chói trưa mấy áng mây trôi trên bầu trời xế chiều phát cơn mưa dông... Đêm nay những người ở một làng quê ngoại ô thành phố được hưởng một đêm Thu đầu tiên với trăng thu sáng láng khí trời dịu mát. Và thật tuyệt vời khi người ta còn được nghe tiếng ngâm thơ não nùng của Cu Não: "Đêm Thu buồn lắm chị Hằng ơi / Trần thế em nay chán nữa rồi..." (Tản Đà) vẫn thường cất lên vào những đêm trăng khuya khoắt.

          Rồi những ngày đầu Thu đi qua. Thành phố bước vào một mùa tựu trường nữa không khí rộn rịp hẳn lên. Các cửa hiệu sách treo quảng cáo bán đủ sách giáo khoa đồ dùng học tập cho học sinh từ mầm non đến tiểu học đến trung học. Không cửa hiệu sách nào không đông người không phục vụ hết mình suốt mấy ngày nay. Dù cho ngày khai giảng năm học còn đúng nửa tháng nữa mới đến nhưng sáng nay các trường học đã đồng loạt mở rộng cổng trường để đón học sinh. Nhiều ngôi trường có biển trường mới viết lại các lối đi trong sân trường lát gạch mới tường mới sơn bàn ghế mới đóng mấy chùm phượng hè sót lại vẫn còn khoe sắc trên cao. Sân trường im lặng vắng vẻ gần suốt ba tháng hè sáng sớm nay bỗng trở nên ồn ào náo nhiệt lạ thường. Học sinh đến trường phần đông với quần áo mới cặp sách mới xe đạp mới nhiều em với xe đạp điện mới. Nhưng không phải là ít những em học sinh còn nhiều thiếu thốn trong ngày đầu đi học. Trong số các em này chắc có nhiều em nhìn bạn mình mà thèm muốn cái đầy đủ của bạn và thêm thương cha mẹ dẫu khó khăn vẫn ráng "nuôi con ăn học". Năm nay tôi có đứa cháu nội vào lớp Một. Nó ở xa tận Thành phố Hồ Chí Minh với cha mẹ nó cho nên tôi chẳng biết cha mẹ nó đã đưa nó đi học ngày đầu tiên như thế nào? Nó được vào học trường trúng tuyến hay trật tuyến trường chất lượng ra sao? Rồi còn trường Việt Nam hay trường quốc tế?

         Nhớ lại Tết trăng tròn mấy năm về trước lòng không khỏi háo hức trông cho mau đến Tết Trung Thu năm nay để được cùng con cháu hưởng vui. Trong thành phố đâu cũng có hàng bánh Trung Thu: Trong cửa tiệm ngoài đường phố đông người mà hàng nào cũng treo cao nhãn mác quảng cáo (không Kinh Đô thì cũng Đồng Khánh Hữu Nghị...) bày biện đủ các loại bánh dưới ánh điện sáng và điện trang trí rực rỡ. Bánh Trung thu phong phú về loại: cái to - nhỏ cái dẻo - cứng cái trắng - nâu cái vuông - tròn thường đựng bốn bánh trong một hộp giấy đỏ với câu chữ Hán "Trung thu nguyệt bạch" viết thư pháp và cột thắt nơ bằng dải lụa vàng mỡ gà. Người đi phố còn dễ gặp những hàng Trung Thu khác không phải bánh mà là các mặt nạ đầu lân sư tử mặt Tề Thiên đại thánh thước bãng Tề thiên lồng đèn trống ếch trống chầu bịt da trâu đặt trên cỗ xe chạm rồng sơn son thếp vàng khi chơi có người đẩy... Cảnh mua sắm Tết trăng tròn diễn ra suốt hơn một tháng từ Rằm tháng bảy Âm lịch với Đại lễ Vu lan báo hiếu. Rồi đêm trăng tròn đến thật vui mà cũng thật huyên náo với cảnh các em (hình như có cả người lớn) rước đèn múa lân giật lèo trên các đường phố; phá cỗ bánh nơi các địa điểm tổ chức trong các gia đình khá giả. Thời nay người lớn ăn Tết Trung Thu cùng con cháu. Cho nên không ít thuộc cấp biếu quà Trung thu "kín đáo" cho thủ trưởng mà đã quà thì phải "ấn tượng" cho thủ trưởng khó mà quên đàn em. Ở các làng quê chưa năm nào có hàng bánh Trung Thu nhưng trung thu là dịp cho trẻ em được tha hồ ngắm trăng tròn kéo nhau tung tăng đi chơi với ánh trăng trên đường làng. Trẻ em ở các khu phố nghèo nhà cửa thấp lè tè không có nhà cao tầng "che khuất tầm nhìn" như khu phố tôi đang cư trú mỗi Tết Trung Thu về trẻ em được ngắm trăng thành phố chẳng khác gì trăng đồng quê cũng vành vạnh sáng tỏ...Trên đây là ký ức Tết Trung thu những năm trước. Tết trăng tròn năm nay còn non một tháng nữa mới đến. Xã hội ta vẫn nhắc nhở nhau: "Trẻ thơ như búp trên cành" mà kinh tế thì phát triển cho nên Tết Trung Thu năm nay phải vui hơn các năm trước.

        Mùa Thu đem đến niềm vui của ngày kỷ niệm Cách mạng tháng Tám và ngày Tết Độc lập 2 / 9. Ngày Tết Độc lập người ra phố được đi dưới cờ hoa thắm tươi qua các cổng chào cao su bơm hơi căng phồng với rực rỡ màu sơn đỏ hoành tráng dáng rồng bay; được mua sắm với giá giảm "phục vụ Quốc khánh" ở các siêu thị; công chức được nghỉ để làm những chuyến đi; trẻ em được cầm chùm bóng bay đi theo người lớn ra công viên Tượng đài chiến thắng công viên nước sân chơi đu quay... Trong các khu phố những người về hưu đến với nhau ôn lại những kỷ niệm của thời: "Tôi trên dốc Ba Rền xuống / Chị dưới dốc Ba Rền lên / Tình cờ gặp gỡ đôi bên..." (Thơ Việt Bắc - Tố Hữu) thời: "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước / Mà lòng phơi phới dậy tương lai" (Thơ Tố Hữu)...

         Năm có bốn mùa Xuân Hạ Thu Đông thiên hạ bá nhân bá tính người yêu thích mùa này kẻ yêu thích mùa kia. Thi nhân yêu mùa Thu lắm và đã viết nên những áng thơ Thu trác tuyệt: Đường Thi - Trung Quốc để lại không ít bài thơ hay viết về mùa Thu; bài Thu phong dẫn của Lưu Vũ Tích là một ví dụ: "Hà xứ Thu phong chí / Tiêu tiêu tống nhạn quần / Triêu lai nhập đình thụ / Cô khách tối tiên văn" (đã được Trần Trọng San dịch: Thu tới nơi nao gió / Hiu hiu đuổi nhạn về / Sớm vào cây trước cửa / Riêng khách trước tiên nghe). Nguyễn Khuyến với Thu điếu Thu ẩm Thu vịnh... Tản Đà với Cảm Thu tiễn Thu... Xuân Diệu với Đây mùa Thu tới...Chế Lan Viên yêu Thu ghét Xuân: "Ai đâu trở lại mùa Thu trước / Nhặt lấy cho tôi những lá vàng / Với của hoa tươi muôn cánh rã / Về đây đem chắn nẻo Xuân sang"; Lưu Trọng Lư với Tiếng Thu đã khắc họa hình tượng "Con nai vàng ngơ ngác...".  Đoạn văn xuôi sau đây đã rung động bao nhiêu thế hệ học sinh: "Buổi mai hôm ấy một buổi mai đầy sương thu và đầy gió lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần nhưng lần này tôi tự nhiên thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học"  (Thanh Tịnh).

                                                                        H. K. B

Địa chỉ:  Huỳnh Kim Bửu 162 / 32 / 18 Nguyễn Thái Học Quy Nhơn - Bình Định.

ĐT: 0958 501562.