Bút ký Vương vấn mùa sen

Bút ký của Huỳnh Kim Bửu:

Vương vấn mùa sen

    "Hồn quê theo ngọn mây Tần xa xa "
(Truyện Kiều Nguyễn Du)

           Ở vùng quê tôi có nhiều đầm sen. Người quê tôi lời ăn tiếng nói khá phong phú. Cũng cái vũng trồng sen thôi nhưng vũng trồng sen mênh mông ở giữa đồng thì gọi là đầm sen hay bàu sen vũng trồng sen ở trước đình chùa thì gọi là hồ sen còn cái vũng trồng sen nho nhỏ ở bên nhà bên đường cái quan gọi là ao sen. Hoa sen có sen hồng sen trắng sen vàng và ngát hương. Trong đầm sen thường mọc lẫn hoa súng cùng họ hàng với hoa sen. Có người vì yêu quá đã gọi hoa sen là hoa quân tử hoa súng là hoa tiên tử .

           Tôi có nhiều kỷ niệm thời thơ ấu với cái bàu sen làng quê mình. Cái bàu sen ấy rộng tới mấy mẫu đất thông với một nhánh của con Sông Côn chảy qua làng bằng một khúc mương nhỏ đầy bèo lục bình và lúc nào cũng nghe tiếng cá đớp lách tách dưới chân bèo. Mẹ tôi nghèo quanh năm làm lụng trên cánh đồng làng. Buổi sáng mẹ ra đồng tôi và thằng Uùt lên năm ra ngõ nhìn theo bóng mẹ chân nam đá chân chiêu đi về phía bàu sen ở cuối đồng; buổi chiều thằng Út và tôi ra ngõ trông mẹ về nhìn bóng mẹ từ phía bàu sen liêu xiêu trở về mà thương nỗi nhọc nhằn của mẹ. Mùa Hè có hôm tôi xin theo mẹ ra đồng để được nhìn ngắm bàu sen đang nở hoa. Tôi còn nhớ ngày thơ ngày hai buổi cắp sách đến trường. Lũ học trò trường làng chúng tôi đi trên đường cái quan mắt nhìn những ao sen nở hoa ở hai bên đường và bảo nhau rằng hoa sen đang chào đón "những bước chân non chúng mình đi học . Rồi mùa hè qua đi sen tàn ao sen trống trơn lòng chúng tôi man mác buồn chỉ còn biết chờ đợi mùa sen năm sau. Lớn lên một chút tôi ra khỏi làng đi học trường huyện đi theo mẹ về ngoại về chùa trong những ngày chùa có lễ Phật...Tôi gặp rất nhiều bàu sen và không còn chỉ yêu cái bàu sen ở làng mình mà còn yêu những bàu sen ở các làng khác. Tôi yêu cái hồ sen ở trước nhà Cụ Biểu Xuyên (thôn Biểu Chánh - Phước Hưng) một nhân sĩ ưu thời mẫn thế một hưu quan trí sĩ có tiếng trong vùng Tuy Phước An Nhơn. Cái hồ sen nở một màu trắng bát ngát và điểm xuyết những bông hoa súng đỏ nối tiếp là cánh đồng làng thường chấp chới cánh cò bay và lững thững những bóng nông phu đi về. Tôi yêu cái hồ sen trước cổng tam quan chùa Viên Giác ngoại vi ngôi thành Bình Định cũ hoang phế. Cái hồ sen hình vuông rộng đến mười ngàn mét vuông được bao quanh bởi một bờ hồ xây bằng vôi vữa và đá ong đã lắm rêu phong. Mùa sen nở hoa sen sáng rực mặt hồ và hương sen thơm ngát một vùng. Mùa sen tàn mặt hồ như tấm gương soi và đợi đến đêm Rằm Vu lan tháng bảy làm nơi cho nhà chùa có hội phóng đăng cầu siêu và hóa độ cho thập loại cô hồn.

          Xưa nay văn chương viết về hoa cúc hoa đào hoa mai...thường là văn chương bác học văn chương của người học thức; còn văn chương viết về hoa sen là văn chương của mọi giới bác học có mà bình dân cũng có.

        Người nông dân làm đồng có giây phút nghỉ ngơi thả hồn theo mây theo gió hứng lòng cất lên tiếng hát trước một vẻ đẹp của đồng quê: Trong đầm gì đẹp bằng sen / Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng" ...(Ca dao). Xa quê lâu   người ta nhớ quê nhớ cái đầm sen giếng nước của làng quê mình: Đầm Đại Từ hoa sen thơm ngát / Giếng Đại Từ  nước mát trong xanh (Ca dao). Con trai con gái làng tỏ bày tình yêu không thể thiếu hình ảnh hoa sen: Hôm qua tát nước đầu đình / Bỏ quên chiếc áo trên cành hoa sen..." (Ca dao).

          Các nhà thơ nhà văn xưa nay đã sáng tác nên biết bao nhiêu là thơ văn có liên quan đến đề tài hoa sen. Nhà thơ Trung Quốc - đời Đường khắc họa hình ảnh một thiếu nữ hái sen cảnh xinh mà người xinh đến vô tư : Tiểu oa sanh tiểu đỉnh / Thâu thái bạch liên hồi / Bất giải tàng tung tích / Phù bình nhất đạo khai ( Trì thượng - Bạch Cư Dị). Dịch thơ: Người xinh bơi chiếc thúng xinh / Bông sen trắng nõn trắng tinh thó về / Hớ hênh dấu vết không che / Trên ao để một luồng chia mặt bèo (Trên ao - Tản Đà). Ai chẳng tình cờ nghe thấy một hương sen đâu đó quanh mình để mãi thương nhớ: Hà hoa suy khởi bắc song hương (Hạ cảnh - Trần Thánh Tông). Mát dịu mùi sen thổi trước nhà   (Ngô Tất Tố dịch). Ai chẳng gặp một hồ sen tàn một cánh sen cô độc lẻ loi còn sót lại để cho lòng mãi ngùi thương: Cánh sen chiều / Nở bên ga xép / Một niềm quạnh hiu   (Shiki - thiền sư Nhật Bản). Tác giả danh tác Truyện Kiều - Nguyễn Du đã "thiên biến vạn hóa" hình tượng hoa sen trong thơ của mình. Tả hồn ma Đạm Tiên: Sương in mặt tuyết pha thân / Sen vàng lãng đãng như gần như xa" . Tả bước chân Thúy Kiều sang nhà Kim Trọng: Gót sen thoăn thoắt dạo ngay mé tường . Kim Trọng - Thúy Kiều gặp gỡ tâm tình sau 15 năm lưu lạc: "Những từ sen ngó đào tơ / Mười lăm năm mới bây giờ là đây". Và còn nhiều nữa. Hạt sen lấy từ trong gương sen ra bóc vỏ nấu ăn như cơm cũng ngon lắm (Nguyễn Khải - Nghề văn cũng lắm công phu trang 111). Sinh thời mẹ tôi vẫn nấu chè hạt sen cúng Phật nhân các ngày sóc vọng trong tháng. Anh em tôi được ăn chè hạt sen do mẹ nấu: ngọt bùi thơm mát để nay còn nhớ nhung.

         Trà ướp sen theo kiểu Sư ông chùa Viên Giác (đã viên tịch năm 1965) là thượng hảo hạng. Trà Thiết Quan Aâm Đài Loan chia thành túm nhỏ gói giấy trắng mỏng. Chiều hôm trước khi mặt trời vừa mới lặn và sương chiều bắt đầu buông xuống ngài bơi thuyền ra giữa hồ đặt những túm trà vào giữa lòng những búp sen hàm tiếu để cho trà ướp cái hương sen phong nhụy ấy qua đêm. Sớùm ngày sau từ sau buổi tụng kinh công phu sáng ngài lại bơi thuyền đi thu lại những túm trà ấy và hứng luôn những giọt sương đêm đọng lại trên lá sen lá súng đem về làm nước pha trà. Chờ khách đến ngài đích thân quạt lò than đun nước đích thân tráng bình độc ẩm pha trà để tiếp khách. Trà sen rót ra chén độc ẩm màu nước vàng hơi ngả xanh bốc hương thơm. Người uống trà cầm tách trà nóng lên uống nghe thấy hết cái hương vị của trà nhất là uống trong khung cảnh già lam thanh tịnh thì không thể tả cho hết cái niềm cảm khái dâng lên trong hồn mình.

 H. K. B                                                                       


 

Địa chỉ:

Huỳnh Kim Bửu

162 /32 /18 Nguyễn Thái Học TP Quy Nhơn

tỉnh Bình Định. ĐT: (056) 3524406. DĐ: 0958501562

Khải Nguyên

Hà Nội mấy ngày nay nóng như rang. Chiều về là ai nấy cởi bung quần áo ở trần và xối quạt hoặc mở toang cửa tủ lạnh để hơi mát phả vào bụng vào ngực vào mặt... ui sướng và mát đến tận tâm can.

VƯƠNG VẤN MÙA SEN là hơi mát ấy tỏa ra làm cháu tiêu tan đi những cảm giác nóng đến ngột ngạt đến mệt mỏi mỗi khi online và lật qua lật lại cả 2 trang index của vnweblogs để tìm cho bằng được bài viết sâu sắc mà mình ưng nhất! Chiều nay tìm mãi cũng chỉ được một đôi bài.

VƯONG VẤN MÙA SEN là một trong số hiếm hoi ít ỏi ấy! Đọc những đoạn bác viết về bàu sen quê mình và dáng mẹ dáng quê rồi "những bước chân non" thuở "còn thơ ngày hai buổi đến trường" mà thích không chịu được!

* Còn ý này cháu xin được mạo muội góp bàn nhé! Hình như còn thiêu thiếu vì chưa có một cái kết chung (dẫu ngắn thôi) để hoàn chỉnh một tản văn về SEN bác HKB ạ!

Hay đây là những tản mạn vụn vỡ?!

Viết bởi Khải Nguyên — 08 Jul 2010 20:38