Bút ký Về Đập Đá - An Nhơn

Bút ký Huỳnh Kim Bửu

             Về Đập Đá - An Nhơn ...

Dệt thổ cẩm ở Đập Đá - Bình Định
       Khúc sông Côn chảy qua Ðập Ðá từ xa xưa được người địa phương gọi là sông Ðập Ðá. Vùng đất bên bờ sông Ðập Ðá ngày trước có thành Ðồ Bàn về sau có thành Hoàng Ðế - kinh đô của nhà Tây Sơn...

      Huyện An Nhơn (Bình Ðịnh) ngày nay gồm 13 xã và hai thị trấn là Ðập Ðá và Bình Ðịnh. Nói đến các xã là nói đến nông thôn nông nghiệp nông dân còn nói đến thị trấn là phải nói tới ngành nghề thợ thủ công giới doanh nhân tiểu thương... Người An Nhơn nói chung và người Ðập Ðá nói riêng luôn tự hào khi được sống trên mảnh đất có bề dày văn hóa - lịch sử vùng đất trữ tình với các câu ca mượt mà lan tỏa trên sông nước êm ái nơi những chiếc võng ru em: Anh về Ðập Ðá đưa đò - Trước đưa quan khách sau dò ý em;  Em về Ðập Ðá quê cha - Gò Găng quê mẹ Phú Ða quê chàng; Anh về Ðập Ðá Gò Găng - Ðể em kéo vải sáng trăng một mình. Ðập Ðá là tên gọi của một con đập "dẫn thủy nhập điền" được xây dựng đã hàng trăm năm. Có lẽ từ đó mới ra đời các tên gọi khác như chợ Ðập Ðá trong làng cổ Phương Danh thuộc tổng An Ngãi; rồi đến xã Ðập Ðá với các thôn Phương Danh Bằng Châu Bả Canh Mỹ Huề vốn thuộc xã Nhơn Hậu được thành lập trước đó không lâu. Rồi từ xã Ðập Ðá mà dần thành thị trấn Ðập Ðá hôm nay.
Xã Ðập Ðá xưa có nhiều ngành nghề truyền thống mỗi làng lại thường tập trung vào một vài ngành nghề làm nên đặc trưng của làng như Phương Danh là làng dệt nuôi ngựa vì đất làng này trồng được cây bông vải và có loại cỏ ngon cho ngựa ăn (chữ Phương Danh có nghĩa là Cỏ thơm) Bằng Châu là làng đúc đồng Bả Canh là làng thuần nông (chữ Bả Canh có nghĩa là cầm cày)... Làng nghề nào cũng sản xuất ra được những mặt hàng nổi tiếng trong vùng trong xứ trong cả nước. Người thợ thủ công Ðập Ðá biết theo kịp thời trang tùy hoàn cảnh mà sản xuất ra những mặt hàng mới và thích hợp. Từ trồng bông vải để dệt vải ta vải tám bà con tiến tới trồng dâu nuôi tằm để dệt tơ lụa; khi vải ngoại nhập ngày mỗi nhiều thì bà con chuyển sang dệt mùng màn khăn mặt. Một thời người thợ ở làng dệt Phương Danh đã dệt được mặt hàng tơ lụa tuýt-so rất được giới mặc "Âu phục" ưa chuộng nhất là khi sử dụng để "đóng" những bộ com-lê vét-tông thời trang. Rồi nghề đúc đồng Bằng Châu thời trước vẫn thường được triều đình hay địa phương giao đúc lư đỉnh "đại hồng chung" cho các đền chùa lớn. Về sau người Bằng Châu đã từ đúc đồng chuyển sang gò đồ đồng gò đồ kim loại bằng vỏ đạn mảnh đạn khi gặp lúc khan hiếm đồng nguyên liệu... Cần cù và sáng tạo các làng nghề phát triển thì vùng Ðập Ðá cũng nhờ đó mà mỗi ngày một phồn thịnh hơn.
       Thuở còn bé đôi lần theo mẹ đi Ðập Ðá tôi tung tăng đi giữa những dãy nhà lều sườn gỗ lợp ngói vách ván ghép nền gạch Bát Tràng chia thành nhiều gian: gian hàng vải gian hàng đồng chỗ hàng rèn... Chợ họp mỗi tháng sáu phiên vào các ngày 2 7 theo Âm lịch chủ yếu là nơi mua bán các sản phẩm do địa phương sản xuất. Những bộ đồ đồng như đèn lá sen lư mắt cua những hình thú bằng đồng như rùa hạc loan phượng rồi nồi chảo cồng chiêng chuông khánh ảnh tượng mâm hộp... của thợ đúc đồng Bằng Châu vừa ánh nước đồng thau đồng đen vừa cổ kính về kiểu dáng vừa sắc sảo đường nét luôn hấp dẫn khách mua hàng gần xa nhất là với khách có "gu" thẩm mỹ hay trọng cổ. Ði dạo chợ thỏa thuê tôi còn được mẹ dẫn đi dạo phố. Chung quanh chợ là cao thấp những dãy phố của người Việt và người Hoa. Người Việt thì mở tiệm cắt tóc lò rèn bịt trống da trâu thêu cờ phướn (Ðập Ðá cũng nổi tiếng nghề thêu mỹ nghệ với gia đình nghệ nhân Tư Hồng trải mấy đời làm nghề). Người Hoa thì mở tiệm thuốc bắc tiệm ăn tiệm nước tương hiệu vấn thuốc lá điếu... Cách nay vài ba mươi năm người quê tôi mỗi khi ốm đau thường bảo nhau: "Lên tiệm Ba Tồn Hiệp Thái bốc thuốc về uống" còn người nào thích ăn cơm Tàu ăn bồ câu hầm thuốc bắc thì lên tiệm Xương Ký lại còn bảo lên tiệm chè Tín Thái Hiệp Thành mới mua được trà móc câu trà mạn trà Ðài Loan thượng hảo hạng...
        Ðập Ðá có đò dọc ngang qua sông với những bến đò Bầu Sáo Ðập Ðá nhộn nhịp cảnh trên bến dưới thuyền "măng le chở xuống cá chuồn gởi lên" (ca dao) nhưng cũng có một mạng lưới đường xe ngựa rộng khắp trong xã và đi các xã khác xuống tới chợ Phú Ða Cảnh Hàng - Khu Ðông lên tới chợ Cây Bông An Thái - Khu Tây. Mỗi buổi sáng hay lúc chiều về thường nhìn thấy từng đoàn xe ngựa chở hành khách (là thợ thủ công người đi chợ trẻ em đến trường...) chạy trên những con đường trước đây vốn là bờ thành cũ của thành Hoàng Ðế thường lẫn trong mầu sương mai dày đặc hoặc mầu chiều hôm nắng quái. Và có thể nói đó là một vẻ đẹp riêng của Ðập Ðá không đâu có.
       Ðập Ðá ruộng đất ít gò đá ong nhiều sản xuất nông nghiệp không cung cấp đủ gạo ăn nên đa số thị dân ở đây "ăn gạo chợ uống nước sông" sông Ðập Ðá có nước trong mát và ngọt. Trong sinh hoạt thời trước đàn ông người Việt ở Ðập Ðá thường mặc áo bà ba trắng may bằng vải "tàu bay" đi guốc mộc; còn phụ nữ thường mặc áo dài. Thị dân Ðập Ðá không dọn bữa cơm dưới đất như thói quen của nông dân các làng quê bên kia sông mà mâm cơm gia đình dọn lên đặt trên bàn ăn trên phản ván gõ với đũa mun chén mỏng cơm trắng thịt luộc cá chiên không thiếu cút rượu... Ðập Ðá lại có những sinh hoạt văn hóa - thể thao mà nơi khác không có. Vì ở đây có trường hát với bảng hiệu Thanh Xuân hí viện có sân vận động Phương Danh. Có thể tin rằng nghệ thuật ở tuồng Bình Ðịnh phát triển mạnh hơn từ khi ra đời các hí viện và trường hát. Các gánh hát như Bình An Ban Thông Cừu... thường về Thanh Xuân hí viện biểu diễn có đợt kéo dài cả tháng mà khán giả vẫn đông. Sân vận động Phương Danh thường tổ chức những trận đá bóng thi đấu điền kinh đôi khi có cả đua ngựa với quy mô toàn huyện toàn tỉnh khi thì để tranh giải khi thì thi đấu giao hữu.
Các ngành nghề truyền thống ở Ðập Ðá luôn thu hút thợ thủ công và nguyên liệu từ nơi khác đến. Mỗi khi Ðập Ðá mở rộng sản xuất chuyển đổi ngành nghề thì các làng quê chung quanh cũng hưởng ứng để đáp ứng nhu cầu lao động gia tăng và nguyên liệu mới. Làng An Ðịnh của tôi bao giờ cũng có đến gần một nửa dân làng lên đó làm thuê người làm thợ dệt thợ đúc thợ rèn thợ hồ thợ mộc người giúp việc nhà gánh vác thuê. Còn nhớ có một thời những thửa "ruộng soi" dọc các bờ sông Ðập Ðá Cẩm Văn Gò Chàm... nhất tề bỏ cây bông vải chuyển sang trồng cây dâu và vì thế mà chỉ sau một thời gian trong các làng số hộ trồng dâu nuôi tằm tăng vọt. Có sự thay đổi như thế là vì để "làm ăn" với làng dệt Phương Danh khi đó đang mở rộng việc dệt tơ lụa lương lãnh thay vì dệt vải như cũ. Người ta bảo An Nhơn là đất của trăm nghề mà Ðập Ðá là trung tâm lớn nhất. Bởi ngoài các làng dệt vải đúc đồng chung quanh Ðập Ðá còn thấy có nghề rèn ở Nam Tân nghề làm bún tươi ở Ngãi Chánh nghề làm nón trắng ở Gò Găng nghề khảm xà cừ ở Cẩm Tiên nghề làm rượu Bàu Ðá ở Nhơn Lộc nghề làm nhang thơm ở Nhơn Thành...
      Thời kỳ 1945 - 1954 với phương châm "tự lực cánh sinh kinh tế tự cấp tự túc" Ðập Ðá đã sản xuất không biết bao nhiêu mặt hàng để cung cấp cho tiêu dùng cho cuộc sống hằng ngày của người dân Bình Ðịnh cho Khu 5 cho cuộc kháng chiến. Không có "vải tây" thì có vải ta vải tám; dép lốp thay dép da chén bát đất nung thế chỗ chén bát bằng sứ tráng men không có đèn dầu hỏa thì đèn thẩu; thiếu giấy Tây thì thay bằng giấy rơm. Người Ðập Ðá còn làm được cây đàn măng-đô-lin đàn ghi-ta bút máy ka-ô-lô bằng đất nung ... rồi cung cấp cho kháng chiến vải "xi-ta" để may trang phục cho bộ đội rồi sản xuất vũ khí là dao găm kiếm mác...
Người thợ thủ công ở Ðập Ðá thì lành nghề tiểu thương chủ doanh nghiệp nắm vững thị trường giỏi tính toán lại có ưu thế nằm bên quốc lộ 1A nên sớm thiết lập quan hệ với các trung tâm kinh tế - văn hóa ở trong tỉnh ngoài tỉnh tới phạm vi cả nước. Và cũng như những năm tháng trước đây các sản phẩm do người Ðập Ðá lại tiếp tục đến với mọi miền. Ngày nay thị trấn Ðập Ðá vừa củng cố vừa phát triển các làng nghề mở rộng thương mại - dịch vụ. Nghề dệt có lúc gặp khó khăn nhưng các nghề sản xuất đồ đồng khảm xà cừ làm nhang thơm làm nước mắm làm nem chả và đặc sản rượu Bàu Ðá... thì đang ăn nên làm ra. Rồi thị trấn đã có Khu công nghiệp Gò Ðá Trắng đang được nhiều nơi đầu tư. Cùng với thời gian cùng với sự phát triển của đất nước một Ðập Ðá của thời đại mới một An Nhơn của thời đại mới đã và đang hình thành. Và hẳn là dẫu có phát triển thế nào thì vùng đất này vẫn sẽ giữ được dáng vẻ lâu đời của nó. Theo quy hoạch của tỉnh Bình Ðịnh sắp tới một thị xã An Nhơn sẽ ra đời. Ðó là một thị xã phát triển theo hướng công nghiệp thương mại - dịch vụ du lịch và nông nghiệp. Và lúc này nếu muốn hình dung về thị xã tương lai ấy hãy về Ðập Ðá - An Nhơn.

huynhkimbuu

Thư hồi âm

Xin cảm ơn về những góp ý của tác giả "Người Nhà Quê". Nhưng cũng có đôi điều muốn trao đổi lại như sau: Về thể loại thì tôi muốn viết theo thể loại bút ký văn học nếu có gì chưa thật kỹ lưỡng thì xin thưa cứ coi đó như sự sa đà theo ngọn bút. Về nội dung thì tới 3 / 4 bài là hồi ức Đập Đá thời niên thiếu của tôi 1 / 4 còn lại có dính thời nay cái thời nay tôi được nghe nói ít nhiều và cũng muốn nó được như vây cho quê mình. Một lần nữa xin cảm ơn và chào thân ái. Huỳnh Kim Bửu.

Người nhà quê

7- Đọc đoạn văn: "Ngày nay thị trấn Ðập Ðá vừa củng cố vừa phát triển các làng nghề mở rộng thương mại - dịch vụ. Nghề dệt có lúc gặp khó khăn nhưng các nghề sản xuất đồ đồng khảm xà cừ làm nhang thơm làm nước mắm làm nem chả và đặc sản rượu Bàu Ðá... thì đang ăn nên làm ra. Rồi thị trấn đã có Khu công nghiệp Gò Ðá Trắng đang được nhiều nơi đầu tư. Cùng với thời gian cùng với sự phát triển của đất nước một Ðập Ðá của thời đại mới một An Nhơn của thời đại mới đã và đang hình thành. Và hẳn là dẫu có phát triển thế nào thì vùng đất này vẫn sẽ giữ được dáng vẻ lâu đời của nó". Xin hỏi tác giả Huỳnh Kim Bửu: anh có nghiên cứu sâu về Đập Đá không mà anh viết đoạn này hay quá dzậy!?

Cái hay là anh Huỳnh Kim Bửu ghi tựa bài viết là "Bút Ký về Đập Đá - An nhơn" nhưng đọc xong tới đoạn gần kết này tôi thấy không có gì là "bút ký" cả mà là "bút phỏng" cho nên bài viết có lẽ được anh phóng tác từ những kiến thức tổng hợp vì thế cái chính xác của "bút ký" rất thiếu!?
Hiện tại ở Đập Đá làng nghề dệt gặp khó khăn như thế nào còn bao khung dệt sản phẩm hiện nay là gì... anh không bút ký rõ ràng mà chỉ kết phỏng một câu : Nghề dệt có lúc gặp khó khăn! Như thế nghề dệt nay còn khó khăn hay không hay đang phát triển hay đang hấp hối? Buồn là anh đã viết kết thúc lửng lơ!!!
Anh Huỳnh Kim Bửu viết :"Ngày nay thị trấn Ðập Ðá vừa củng cố vừa phát triển các làng nghề mở rộng thương mại - dịch vụ". Vậy hỏi anh Bửu rằng Đập Đá có mấy làng nghề làng nào là lâu đời truyền thống làng nào là làng nghề mới và phát triển làng nghề như thế nào? Còn mở rộng thương mại - dịch vụ là thương mại nào dịch vụ nào? Một kết thúc không rõ ràng chung chung không cụ thể thì sao lại là bút ký?
"nhưng các nghề sản xuất đồ đồng khảm xà cừ làm nhang thơm làm nước mắm làm nem chả và đặc sản rượu Bàu Ðá... thì đang ăn nên làm ra." Trời ơi! Đập Đá có nghề khảm xa cừ à? còn lại là nơi sản xuất đặc sản rượu Bàu Đá mới chết chớ???!!! Anh Huỳnh Kim Bửu ơi thất thập cổ lai hy mà lầm lẫn đến thế thì người nhà quê buồn cho anh lắm!
Anh Bửu không nghiên cứu kỷ thế mà kết một câu rất ư là có hậu: "...thì đang ăn nên làm ra." Buồn thay anh biết rằng cái nghề đúc đồng truyền thống của làng nghề Bằng Châu hiện nay là một trăn trở lớn cho việc khôi phục hay không? Cái nghề dệt vải làng Phương Danh nay đang thoi thóp không? Anh không thể dùng từ đang ăn nên làm ra chung chung phủ cho Đập Đá được. Đành rằng đến lúc này một số ít người Đập Đá giàu vì làm nghề thì có nhưng cái cách kết luận chung chung để mà dẫn đến cái chủ đích của bài viết như thế thì không sâu sắc lắm!!!
"Rồi thị trấn đã có Khu công nghiệp Gò Ðá Trắng đang được nhiều nơi đầu tư". Ôi chù chù! Hoành tráng ai người nơi nào vào đầu tư vậy anh Huỳnh Kim Bửu? Và mặt hàng đầu tư là gì? Đúng là phỏng mà viết bút với chả ký xin thưa anh Bửu người nhà quê buồn quá!!!

Nói thật thì dễ mất lòng nhau tuy rằng người nhà quê ở thôn quê bằng cấp không có so với anh Huỳnh Kim Bửu kiến thức người nhà quê nghèo nàn văn vẻ lộn xộn lỗi chính tả tràn lan... nhưng cái tâm của người nhà quê chỉ muốn góp ý cho anh một bài viết về một vùng đất nội dung lịch sử-địa lý của vùng đất phải tôn trọng và đúng với gì nó đã có là lưu giữ. Trong các đoạn trên người nhà quê có đề cập đến "Huyền Tích Kinh Xưa" và cho rằng anh Huỳnh Kim Bửu viết bài này sao mà giống "huyền tích" quá! Có thể đó là ý chủ quan của người nhà quê nhưng nếu anh Huỳnh Kim Bửu đúng là người An Nhơn và công tâm thì "Huyền Tích Kinh Xưa" như thế nào???!!!

Không bàn thêm sẽ lạc đề chỉ xin anh Huỳnh Kim Bửu khi viết về một địa phương về lịch sử thì nên viết chính xác khách quan không thổi phồng! Vì thời gian con người sẽ hiểu và nhận xét về bài viết của mìnmh có chủ quan có khách quan đúng sai hay không?

Con người của một địa phương ai lại không muốn địa phương mình tiến lên hơn địa phương khác? Chắc với lớp tuổi anh Huỳnh Kim Bửu thì không tránh khỏi cái tính cố hữu là cục bộ... hùa theo nói cho được!

Xin anh hãy quá bước bỏ vài ngày thăm quê để biết hạ tầng sinh hoạt sản xuất cụ thể như thế nào và nhất là tâm sự người đang sống ở quê hương để mà có nguồn cảm hứng bút ký đích thực viết cụ thể góp phần thúc đẩy quê hương đi lên "Thị Xã An Nhơn".

Rất mong những người có tâm như anh góp xây quê hương.

Người nhà quê.

Người nhà quê

4- Doạn văn "Ðập Ðá có đò dọc ngang qua sông với những bến đò Bầu Sáo Ðập Ðá nhộn nhịp cảnh trên bến dưới thuyền "măng le chở xuống cá chuồn gởi lên" (ca dao) nhưng cũng có một mạng lưới đường xe ngựa rộng khắp trong xã và đi các xã khác xuống tới chợ Phú Ða Cảnh Hàng - Khu Ðông lên tới chợ Cây Bông An Thái - Khu Tây. Ðập Ðá có đò dọc ngang qua sông với những bến đò Bầu Sáo Ðập Ðá nhộn nhịp cảnh trên bến dưới thuyền "măng le chở xuống cá chuồn gởi lên" (ca dao) nhưng cũng có một mạng lưới đường xe ngựa rộng khắp trong xã và đi các xã khác xuống tới chợ Phú Ða Cảnh Hàng - Khu Ðông lên tới chợ Cây Bông An Thái - Khu Tây. Mỗi buổi sáng hay lúc chiều về thường nhìn thấy từng đoàn xe ngựa chở hành khách (là thợ thủ công người đi chợ trẻ em đến trường...) chạy trên những con đường trước đây vốn là bờ thành cũ của thành Hoàng Ðế thường lẫn trong mầu sương mai dày đặc hoặc mầu chiều hôm nắng quái. Và có thể nói đó là một vẻ đẹp riêng của Ðập Ðá không đâu có.

Đọc đoạn văn này xin khen là tác giả ở đất "Trời Văn" nên tả văn rất hay mà cũng rất ư là "Huyền Tích Kinh Xưa". Tác giả hình như là người Nhơn An nên cái ấn tượng đầu tiên của anh khi đến Đập Đá là qua vùng đất trũng Bàu Sáo của Cẫm Tiên-Nhơn Hưng và cái nhộn nhịp cảnh trên bến dưới thuyền ở bến Bầu Sáo chỉ diễn ra khi có lũ lụt ở...thời hiện nay! Vì cái bến đò nhộn nhịp một thời hưng thịnh của Đập Đá khi xưa nó không nằm ở Bầu Sáo mà nó nằm dọc theo ty làng dệt Phương Danh hiện nay còn dấu vết nhà thờ ty và đoạn mương sâu chảy qua cầu ông Khai. Nghĩa là khúc sông phồn thịnh trên bến dưới thuyền của Đập Đá xưa là khúc từ cầu Đập Đá mới lên đến cái đập đá dòng sông Côn vào thời vua chúa xưa đầy ắp nước các ghe bầu lưu thông mua bán từ cửa Thị Nại lên tận vùng cao Vĩnh Thạnh ( bến Trường Trầu thời chúa Nguyễn và Tây Sơn cũng nằm trên đường vận chuyển thủy của dòng sông Côn thời này).

Câu văn tả: "... Mỗi buổi sáng hay lúc chiều về thường nhìn thấy từng đoàn xe ngựa chở hành khách (là thợ thủ công người đi chợ trẻ em đến trường...) chạy trên những con đường trước đây vốn là bờ thành cũ của thành Hoàng Ðế thường lẫn trong mầu sương mai dày đặc hoặc mầu chiều hôm nắng quái. Và có thể nói đó là một vẻ đẹp riêng của Ðập Ðá không đâu có." Tác giả Huỳnh Kim Bửu có nhầm lẫn chăng?!
Đường nào là trước đây là bờ thành cũ của Thành Hoàng Đế? Xin thưa tác giả: Bờ thành cũ của Thành Hoàng Đế chỉ là một đoạn ngắn ở Bả Canh đến cầu Thập Tháp giáp ranh với thôn Vạn Thuận-Nhơn Thành đoạn thành ngắn này đươc Pháp khi xây dựng quốc lộ 1A đã cho san thấp mà làm đường cấp phối thẩm thấu nhựa. Cho nên đọc đoạn văn này tôi nghĩ là tác giả đang mơ màng dưới chân Thành Hoàng Đế để mà hồi tưởng lại thời bé tác giả đã đi chơi trên xe ngựa trong dịp Tết Nguyên Đán từ làng cổ An Định-Nhơn An lên lăng Võ Tánh (vì có đoạn qua làng Rèn Nam Tân lên dốc bờ thành Hoàng Đế?!). Vì thế tôi xin tác giả khi viết về địa danh nên tả thực không nên hoa mỹ theo kiểu "huyền tích"!
Xin lỗi tác giả không biết người nhà quê tôi có hồ đồ hay không?

5- Đoạn tả "Trong sinh hoạt thời trước đàn ông người Việt ở Ðập Ðá thường mặc áo bà ba trắng may bằng vải "tàu bay" đi guốc mộc; còn phụ nữ thường mặc áo dài. Thị dân Ðập Ðá không dọn bữa cơm dưới đất như thói quen của nông dân các làng quê bên kia sông mà mâm cơm gia đình dọn lên đặt trên bàn ăn trên phản ván gõ với đũa mun chén mỏng cơm trắng thịt luộc cá chiên không thiếu cút rượu... Ðập Ðá lại có những sinh hoạt văn hóa - thể thao mà nơi khác không có." Quá lý tưởng tác giả Huỳnh Kim Bửu ơi?
Trong một cộng đồng dân cư khi sản xuất và thương mại hình thành phát triển thì phân hóa giàu và nghèo cũng phát triển theo. Như thế đành rằng ở Đập Đá xưa có các sinh hoạt như tác giả đã tả nhưng chắc chắn đó là thiểu số chứ không phải là đa số là mức sống cao của dân Đập Đá thời ấy! Tác giả đã tả phóng quá về sinh hoạt của người Đập Đá lúc ấy thực ra Đập Đá phồn thịnh trong thời gian chưa đầy 100 năm kể từ khi hình thành quốc lộ 1A trước đó sao bằng Nước Măn Gò Bồi An Thái?
Có lẻ anh Huỳnh Kim Bửu thấy hiện nay một số đại gia Đập Đá tậu xe con đi nhà hàng tấp nập...thì cũng cho rằng toàn dân Đập Đá đều được sung sướng canh tân như vậy?!

6- Đọc đoạn "Còn nhớ có một thời những thửa "ruộng soi" dọc các bờ sông Ðập Ðá Cẩm Văn Gò Chàm... nhất tề bỏ cây bông vải chuyển sang trồng cây dâu và vì thế mà chỉ sau một thời gian trong các làng số hộ trồng dâu nuôi tằm tăng vọt. Có sự thay đổi như thế là vì để "làm ăn" với làng dệt Phương Danh khi đó đang mở rộng việc dệt tơ lụa lương lãnh thay vì dệt vải như cũ." không biết tác giả Huỳnh Kim Bửu có nhầm không?

Người nhà quê nhớ không lầm thì làng nghề dệt vải Phương Danh Đập Đá là làng chuyên dệt vải trước thời phong kiến là dệt vải sau 21 năm thu gọn lại nhưng vẫn dệt vải và sau 30-4-1975 thành lập HTX dệt Đập Đá cũng dệt vải tuy rằng các mặt hàng sản phẩm dệt vải có khác nhau từng thời kỳ nhưng chủ lực là vải ( Vải thô vải KT khăn lông thổ cẩm vải gạt...). Nguyên phụ liệu thường được con buôn từ Quảng Nam vào cung cấp. Còn trồng dâu nuôi tằm có vì là tự sản tự tiêu nên thời chống Pháp có thịnh hành nhưng không bằng trồng bông vải kéo sợi. Chắc tác giả nhầm lẩn thời kỳ bao cấp toàn huyện An Nhơn phát động phong trào trồng dâu nuôi tằm giai đoạn 1980-1995 chăng chuyển đổi từ cây màu sang cây dâu? Đúng là lúc ấy các ruộng Gò Chàm Cẩm Tiên... có thời gian trồng dâu nuôi tằm ( nhưng nhiều nhất vẫn là xã anh hùng nông nghiệp Nhơn Khánh-vì có nhà máy ươm tơ?). Tác giả Huỳnh Kim Bửu có còn nhớ vải tơ đủi màu ngà ngà vàng phải giặt nhiều lần rồi may áo mặc thì khó ủi nhăn nhăn rất mát vào mùa nắng không? Con dân nghèo mà có cái áo đủi mặc là bá chấy rồi còn tơ lụa chỉ là ước là mơ!!!

7- (xin xem comment tiếp theo)

Người nhà quê

Ngày nay thị trấn Ðập Ðá vừa củng cố vừa phát triển các làng nghề mở rộng thương mại - dịch vụ. Nghề dệt có lúc gặp khó khăn nhưng các nghề sản xuất đồ đồng khảm xà cừ làm nhang thơm làm nước mắm làm nem chả và đặc sản rượu Bàu Ðá... thì đang ăn nên làm ra. Rồi thị trấn đã có Khu công nghiệp Gò Ðá Trắng đang được nhiều nơi đầu tư. Cùng với thời gian cùng với sự phát triển của đất nước một Ðập Ðá của thời đại mới một An Nhơn của thời đại mới đã và đang hình thành. Và hẳn là dẫu có phát triển thế nào thì vùng đất này vẫn sẽ giữ được dáng vẻ lâu đời của nó. Theo quy hoạch của tỉnh Bình Ðịnh sắp tới một thị xã An Nhơn sẽ ra đời. Ðó là một thị xã phát triển theo hướng công nghiệp thương mại - dịch vụ du lịch và nông nghiệp. Và lúc này nếu muốn hình dung về thị xã tương lai ấy hãy về Ðập Ðá - An Nhơn.
-------

Bài này chắc là tác giả Huỳnh Kim Bửu viết về Đập Đá để đăng báo ủng hộ cho cái đô thị loại 4 thị xã An Nhơn?

Xin thắc mắc cùng tác giả:
1- Khúc sông Côn chảy qua Ðập Ðá từ xa xưa được người địa phương gọi là sông Ðập Ðá. Vùng đất bên bờ sông Ðập Ðá ngày trước có thành Ðồ Bàn về sau có thành Hoàng Ðế - kinh đô của nhà Tây Sơn...

- Tên Đập Đá có tự lúc nào? dùng từ xa xưa/ vậy có giống cái từ: thời xửa thời xưa như chuyện kể của người mẹ khi ru con ngủ hay không???!!!
- Vùng đất bên bờ sông Đập Đá ngày trước có thành Đồ Bàn về sau có thành Hoàng Đế... Cách viết bỏ lửng và mơ hồ này giống như kể chuyện cổ tích!? Như thế theo thời gian cái thành Đồ Bàn...ấy nó đã dịch chuyển xa bờ dần dần...dần dần xa xa ra hướng Bắc và lọt thỏm vào đất Nam Tân xã Nhơn Hậu?

Nhập đề của tác giả mơ hồ có đúng địa thế và lịch sử của Đập Đá như thế hay không? Xin các văn nhân và người Đập Đá xem và góp ý.

2- Xem từ "Huyện An Nhơn (Bình Ðịnh) ngày nay gồm 13 xã ... ...xã Ðập Ðá mà dần thành thị trấn Ðập Ðá hôm nay." Xin hỏi tác giả: như thế danh từ Đập Đá là danh từ chỉ nhánh sông Côn chảy qua "Đập Đá" có trước hay cái đập xây bằng đá ong có trước?
Có phải đập chắn nước Đập Đá là công trình thủy lợi được xây dựng kiên cố đầu tiên tại tỉnh Bình Định hay không? Cái địa danh Đập Đá có phải xuất phát từ tên đập bằng đá ong này hay không?

3-"Chợ họp mỗi tháng sáu phiên vào các ngày 2 7 theo Âm lịch chủ yếu là nơi mua bán các sản phẩm do địa phương sản xuất. Những bộ đồ đồng như đèn lá sen lư mắt cua những hình thú bằng đồng như rùa hạc loan phượng rồi nồi chảo cồng chiêng chuông khánh ảnh tượng mâm hộp... của thợ đúc đồng Bằng Châu vừa ánh nước đồng thau đồng đen vừa cổ kính về kiểu dáng vừa sắc sảo đường nét luôn hấp dẫn khách mua hàng gần xa nhất là với khách có "gu" thẩm mỹ hay trọng cổ."
Đọc đoạn văn này tôi cảm thấy tác giả Huỳnh Kim Bửu như dẫn người đọc lạc lối vào các gian hàng kinh doanh đồ đồng dọc quốc lộ 1A của làng đúc đồng Phước Kiển-Quảng Nam! Tại vì từ ngày...xửa ngày xưa...cho tới hôm nay làng đúc đồng Bằng Châu có các sản phẫm như tác giả kê như trên hay không? Vì sản phẫm đồng từ đúc hay từ gò-chạm ở mỗi làng nghề ở mỗi địa phương có nét đặc trưng khác nhau! Chắc chắc rằng sản phẫm đồng của Bằng Châu không được có đa dạng sản phẫm như tác giả đã liệt kê. Xin hỏi tác giả: trong hội chợ 30-4 năm nay có gian hàng đồng trưng bày nhiều sản phẫm tranh đồng của một doanh nghiệp ở làng Bằng Châu như thế sản phẫm tranh đồng này là của dân làng nghề Bằng Châu sản xuất? Xin thưa anh Huỳnh Kim Bửu anh nên về Bằng Châu kiểm nghiệm xem dân làng nghề Bằng Châu đã làm được tranh này chưa?

4- (xin xem comment tiếp theo)