Bút ký Chín mươi ngày nhảy nhót

 

"Chín mươi ngày nhảy
nhót ở đồng quê"

                  Bút ký Huỳnh Kim Bửu
 

 

 

         Ai từng là một trang niên thiếu cắp sách đến trường mà chẳng đợi trông Hè về. Một sớm mai cậu học sinh trường làng An Định đang trên con đường quen thuộc dẫn đến trường cậu cảm giác bao điều lạ: Màu nắng chói chang (khác với màu nắng dịu mọi hôm) tiếng ve ran tiếng con tu hú kêu trong hàng cây xanh bụi rậm...Cậu chợt nhớ câu nói của người lớn: "Ve ve tu hú gọi Hè về" rồi lòng mừng thầm bảo vậy là mùa Hè đã về thực sự rồi!

         Cũng vào một sớm mai nắng chói chang sau kỳ thi Đệ nhị lục cá nguyệt (1)  vừa xong học sinh trường làng An Định (trong đó có cậu) tập trung lại dự lễ phát phần thưởng cuối năm học...Thầy Đốc trường tổng kết niên khóa đích thân phát phần thưởng cho những học sinh giỏi rồi tuyên bố: "Từ hôm nay các em được nghỉ Hè nghỉ Grandes vacances. Nghỉ Grandes vacances các em được tha hồ vui chơi nhưng không được quên rèn luyện thân thể và trau dồi hạnh kiểm để chuẩn bị trước cho niên khóa mới. Đó là điều mong muốn của thầy Đốc trường và qúy thầy trợ giáo đây. Các em có làm được không?". Thầy Đốc trường vừa nói xong tức thì có tiếng "Dạ" rân vang động cả một góc trời.

         Ở nhà mấy ngày đầu cái cảm giác vinh dự vui sướng hôm lên nhận phần thưởng của thầy Đốc trường vẫn còn nguyên trong cậu. Cậu cảm thấy mình đang được ông bà cha mẹ yêu qúy hơn bằng chứng là ai cũng nói lời khen ngợi cậu là con ngoan trò giỏi.

         Mấy tháng Hè con sông Gò Chàm luôn đầy ắp nước cho cậu cùng với chúng bạn vẫy vùng đua bơi. Bầu trời luôn cao xanh cho các cậu thả diều. Cậu có những buổi chiều thả trâu ra giữa đồng ngồi lưng trâu thổi sáo ngắm ngọn khói đốt đồng vật vã trong ngọn nam cồ. Mấy hôm nay cậu đi trên đường làng quen thuộc không cặp sách đeo trên vai như mọi khi chân cậu hấp tấp đuổi theo những bướm vàng bướm trắng nhởn nhơ bay trước mắt cậu. Người ta thấy có hôm cậu đến đứng trước cổng trường đóng kín nhìn rất lâu những mái ngói rêu phong và màu phượng đỏ trong sân trường. Ngày nào cậu cũng ra ao làng ngắm sen nở đỏ rực mặt ao rủ bạn lối xóm đi câu cá dọc theo con mương xanh uốn quanh làng. Gặp khúc bờ mương đất sét các cậu moi đất nhào nặn con tu hú con trâu đất rồi đem phơi nắng cho khô sành thành món đồ chơi ngộ nghĩnh. Má bảo má chuẩn bị cho ngày Tết Đoan ngọ còn vài ngày nữa là đến. Cậu mừng rỡ reo lên ôi chao mùa Hè có một cái Tết thật vui. Các chợ quê bày bán những núi trái cây gồm đủ xoài thơm mít chín; bưởi cam ổi mận ngọt chua...với đông đúc người mua sắm. Làng trên xóm dưới ăn tết. Người bảo Tết Đoan Ngọ là Tết tưởng nhớ ông Khuất Nguyên người nóiTết Đoan ngọ là Tết trái cây. Ba má cậu dâng cúng lên bàn thờ gia tiên những mâm cỗ đầy nhiều nhất là trái cây. Gia đình cậu ăn Tết Đoan Ngọ to chẳng khác gì Tết Nguyên Đán. Nhưng có một thứ trái cây hoang dã hấp dẫn tuổi thơ hơn. Cậu đã nhiều phen đi theo lũ bạn nhỏ leo hòn Mò O hòn Núi Đất hòn Tháp Bánh Ít ... để hái trâm sim chà là ...chín mọng; vác khèo nèo dài đi hái qủa me xanh qủa keo chín đỏ ở mấy vườn hoang. Đó là những nơi được các cậu gọi là "vườn Địa đàng của chúng mình". Những đêm trăng sáng tỏ cậu cùng chúng bạn ra sân đình bày trò chơi thường thì Đập chuồn chuồn xỏ luồn bánh ú Trồng cây bông Bịt mắt bắt dê...Các cậu vừa chơi vừa ngắm trăng rồi cứ bảo: "Ông Trăng đang chơi với mình" "Ông Trăng đang nhoẻn miệng cười chúng mình đó". Dù sao ba tháng Hè cũng đã trôi qua nhanh qúa.

          Những năm sau cậu lên học trường Phủ. Cậu đi học xa nhà. Thể xác cậu nhổ giò lên trí óc tâm hồn cậu mở mang thêm. Mỗi năm một kỳ nghỉ Hè một cuộc chia tay thầy bạn. Cuộc chia tay nào cũng làm cho cậu nước mắt lưng tròng cậu mải mê viết lưu bút ngày xanh cho bạn bè bằng tình cảm chứa chan nhất như các bạn đã viết cho cậu. Cậu biết ngoài cái làng quê An Định còn có một vùng quê Phủ An. Cậu đã về nghỉ Hè với gia đình như mọi người trông chờ. Cậu có thêm một kỳ nghỉ Hè nữa được ăn Tết Mồng Năm tháng Năm cùng với người thân.

         Những vùng đất cảnh vật con người quê hương thôi thúc cậu ra đi. Cậu lên thượng nguồn Sông Côn thấy tận mắt cái hùng vĩ của dòng sông; đi thăm những tháp cổ Chămpa đứng u buồn trầm mặc ngàn năm... Nghe đâu có tiếng trống đêm hát tuồng tiếng sanh cắc...cụp... cắc đêm hô bài chòi cậu tìm đến. Nhưng như vậy chưa đủ. Cậu đã lần lượt đặt bước chân tới làng An Thái thủ phủ một thời; tới non vài chục bậc thềm lên chánh điện chùa Thập Tháp A Di Đà. Cậu đã đến bến đò Trường Thi nối quê Nội và quê Ngoại của nhà thơ Yến Lan đi tháp Cánh Tiên leo chùa Ông Núi với lòng rạo rực tìm hiểu những danh lam thắng cảnh của quê mình ... Những hôm cậu về nhà nghỉ ngơi không bữa nào ông Thừa Phái Hỷ ở làng trên không đến chơi để hai bác cháu cùng nói chuyện bằng tiếng Pháp cùng ngâm đọc Đường Thi thơ chữ Hán của Nguyễn Du Cao Bá Quát... Đêm nào người xóm Miễu Tây cũng nghe tiếng đàn Mandoline réo rắc tiếng sáo trúc dìu dặt của cậu. Rồi thời gian trôi qua một kỳ nghỉ nắng (2) nữa sắp hết ngày mai cậu phải giã biệt đồng quê để trở lại với sách đèn với thầy bạn.

         Những năm sau nữa cậu tiếp tục con đường học vấn của mình. Cậu không còn là một thiếu niên vô tư lự mà là một thanh niên đang chuẩn bị vào đời định hướng và tìm nghề nghiệp. Ba tháng Hè cậu muốn dành trọn cho quê lắm nhưng không được vì cậu còn có một mùa thi bao nhiêu công việc khác nữa. Dù sao cậu cũng có được mấy ngày Hè ngắn ngủi ở quê. Hè nào cậu cũng dắt theo mấy người bạn đồng song cùng về quê với mình. Họ là những chàng trai thành phố khao khát đồng quê như đi tìm ở đó một sự đổi gió đổi khí trời ngột ngạt một không gian khoáng đãng hào phóng vô tư dành cho con người. Cậu đã đưa các bạn đi nhiều nơi và thích được nghe bạn nói về quê mình. Bạn vẫn nói về quê cậu đó: Con sông Côn làm nên sự trù phú và bề dày văn hóa lịch sử cho một vùng đất thành quách cổ thi gan cùng tuế nguyệt trăng trên đồng quê đã làm nên trăng diễm ảo kỳ bí lẳng lơ trong thơ Hàn Mặc Tử Yến Lan... Và không thể nào bạn không nói về bà mẹ quê Bình Định tần tảo nuôi con ăn học thành tài. Rồi cậu vội vàng theo bạn cùng lên tỉnh đi thành phố lao vào ôn tập thi cử để trả món nợ sách đèn nợ cầm thư. Cậu có những thành đạt ban đầu.

          Ra trường từ một trường Cao Đẳng - của cái thời "Phi Cao đẳng bất thành phu phụ" - đem kiến thức của mình để kiếm sống để có ích cho đời ở một thành phố lớn. Cậu sắp xếp mỗi năm vài chuyến về quê thường là dịp Hè và Tết âm lịch với mong muốn cho các con cậu biết đâu là quê cha đất tổ như cây có cội nước có nguồn. Mỗi chuyến Hè về quê cậu được má dành cho cả một "vựa" trái cây xoài thơm mít ngọt mận chín... Đó là chưa kể mấy cây vú sữa trong sân nhà được ba chăm kỹ năm nào cũng lúc lỉu những qủa tròn trĩnh chín bói căng sữa ngọt chờ bàn tay cậu trẩy qủa. Việc đầu tiên của cậu khi có dịp về quê là thăm lại trường cũ. Ở đó còn giữ bao kỷ niệm của cậu thầy bạn ngày trước dành cho cậu không biết bao tình yêu dấu. Cậu đã dành thời gian đưa vợ con đi thăm thú nhiều nơi: chùa chiền thành quách điện thờ Tam kiệt nhà Tây Sơn...Cậu luôn chờ đợi những lời trầm trồ ngợi ca của vợ về quê mình. Vợ cậu vẫn bảo: "Quê mình ấn tượng nhất cánh đồng lúa non những đêm trăng rải những đầm sen rực rỡ những vườn cây xanh trái ngọt ngọn gió nam cồ thổi vi vút những đêm khuya... Rồi còn có bữa bánh xèo tôm nhảy thơm lừng nóng hổi bên bờ sông Gò Bồi - quê Ngoại của nhà thơ Xuân Diệu; cái nem chua chợ Huyện chung rượu Bàu Đá ba vẫn thường đưa vào mỗi bữa ăn là tuyệt ngon..."         

        Trên kia là chuyện của một trang niên thiếu một thanh niên hồi xưa. Ngày nay tôi hay nhìn chung quanh xem đàn cháu con của mình "nghỉ nắng" như thế nào để rồi lòng buồn xiết bao: Không thấy gì ngoài cảnh chúng chúi mũi chúi lái vô những phòng học Hè chật chội thiếu không khí thiếu ánh sáng...7 - 8 tiếng mỗi ngày. Trái lại cũng thấy những trẻ khác vì thiếu sự quản lý và chăm sóc của cha mẹ đã quẳng trọn ba tháng Hè vào những trò chơi điện tử hay lêu lổng đường phố từ đó không ít trẻ sa vào cạm bẩy đời thật tội nghiệp chỉ còn có chờ đợi một ngày hối tiếc. Tôi có hỏi chúng hiểu gì hai câu thơ: "Chín mươi ngày nhảy nhót ở đồng quê / Ôi tất cả mùa Xuân trong mùa Hạ" (Xuân Tâm) không cháu nào trả lời được!

                                                                                                                 H. K. B

(1)Tức thi Học kỳ 2 bây giờ. (2)Tiếng người miền quê gọi kỳ nghỉ Hè.

Địa chỉ: Huỳnh Kim Bửu 162 / 32 / 18 Nguyễn Thái Học Quy Nhơn - Bình Định. ĐT: 056 3524406 - 0958 501562.